Tiroid ve Guatr Cerrahisi
İçindekiler
- Tiroid Bezi Nedir?
- Tiroid Nodülü Nedir?
- Tiroid Nodülünün Belirtileri Nelerdir?
- Guatr Nedir?
- Tiroid Nodülü Nasıl Değerlendirilir?
- İnce İğne Biyopsisi Nedir?
- Hangi Durumlarda Tiroid Ameliyatı Gerekebilir?
- Tiroid Lobektomisi Nedir?
- Total Tiroidektomi Nedir?
- Tiroid Kanserinde Her Zaman Tiroidin Tamamı mı Alınır?
- Boyun Lenf Bezlerinin Alınması Gerekir mi?
- Göğüs Kafesine Uzanan Guatr Ameliyat Edilebilir mi?
- Hipertiroidide Ameliyat Ne Zaman Düşünülür?
- Tiroid Ameliyatında Ses Sinirleri Neden Önemlidir?
- Paratiroid Bezleri ve Kalsiyum Düzeyi
- Tiroid Ameliyatının Diğer Riskleri Nelerdir?
- Ameliyat Sonrasında Tiroid İlacı Kullanılır mı?
- Radyoaktif İyot Tedavisi Her Hastaya Gerekir mi?
- Ameliyat Sonrası Takip
- İkinci Görüş İçin Başvuru
- Sık Sorulan Sorular
- Muayene ve Randevu
Tiroid nodülü veya guatr tanısı alan her hastanın ameliyat olması gerekmez. Ameliyat kararını yalnızca nodülün büyüklüğüne göre değil; ultrason özellikleri, biyopsi sonucu, hormon düzeyleri, büyüme durumu ve hastanın şikâyetleriyle birlikte değerlendiririm.
Amacım, ameliyatın gerçekten gerekli olduğu hastayı doğru belirlemek ve yapılacak cerrahinin kapsamını hastalığa göre planlamaktır. Gereksiz yere tiroidin tamamının alınmaması kadar, gerekli bir ameliyatın geciktirilmemesi de önemlidir.
Tiroid Bezi Nedir?
Tiroid, boynun ön alt bölümünde bulunan kelebek şeklinde bir bezdir. Ürettiği hormonlar vücudun enerji kullanımı, kalp hızı, vücut ısısı ve birçok organın çalışması üzerinde etkilidir.
Tiroid bezinin sağ ve sol olmak üzere iki lobu vardır. Bu iki bölüm, istmus adı verilen ince bir tiroid dokusuyla birbirine bağlanır.
Tiroid Nodülü Nedir?
Tiroid nodülü, tiroid bezinin içinde oluşan farklı yapıdaki doku alanıdır. Nodüller katı, sıvı içerikli veya her iki yapıyı birlikte taşıyan özellikte olabilir.
Tiroid nodüllerinin büyük bölümü iyi huyludur. Ancak hangi nodülün yalnızca takip edileceğini, hangisinin biyopsi veya ameliyat gerektirdiğini belirlemek için uygun değerlendirme yapılmalıdır.
Tiroid Nodülünün Belirtileri Nelerdir?
Tiroid nodüllerinin çoğu şikâyete yol açmaz ve muayene ya da başka bir nedenle yapılan görüntüleme sırasında fark edilir.
Büyük veya çevre dokulara baskı yapan nodüllerde şu belirtiler görülebilir:
- Boyunda ele gelen şişlik
- Yutma güçlüğü
- Nefes almada zorlanma
- Boğazda baskı veya takılma hissi
- Yatarken nefes darlığı
- Ses kısıklığı
- Boyun görünümünde belirgin değişiklik
Bazı nodüller fazla tiroid hormonu üreterek çarpıntı, terleme, kilo kaybı, ellerde titreme ve sıcağa tahammülsüzlük gibi hipertiroidi belirtilerine neden olabilir.
Guatr Nedir?
Guatr, tiroid bezinin normalden büyük olmasıdır. Tiroid bezi tek parça halinde büyüyebileceği gibi içinde birden fazla nodül gelişmesiyle multinodüler guatr oluşabilir.
Guatrın bulunması tek başına kanser anlamına gelmez. Ancak büyüyen, göğüs kafesi içine uzanan, nefes veya yutma güçlüğüne yol açan guatrlarda cerrahi tedavi gerekebilir.
Tiroid Nodülü Nasıl Değerlendirilir?
Değerlendirme sırasında hastanın şikâyetleri, aile öyküsü, geçmişte boyun bölgesine radyasyon alıp almadığı ve nodülün büyüme durumu dikkate alınır.
Başlıca incelemeler şunlardır:
- Boyun ve tiroid muayenesi
- TSH ve gerekli diğer tiroid hormon testleri
- Tiroid ve boyun ultrasonografisi
- Gerekli nodüllerde ince iğne aspirasyon biyopsisi
- Tiroid hormonunun yüksek olduğu bazı hastalarda sintigrafi
- Şüpheli lenf bezlerinden iğne biyopsisi
- Büyük veya göğüs kafesine uzanan guatrlarda bilgisayarlı tomografi
- Seçilmiş durumlarda moleküler testler
Ultrason, nodülün yalnızca büyüklüğünü değil; yapısını, sınırlarını, kireçlenme özelliklerini ve boyundaki lenf bezlerini değerlendirmek için kullanılır.
İnce İğne Biyopsisi Nedir?
İnce iğne aspirasyon biyopsisi, ultrason eşliğinde ince bir iğneyle nodülden hücre örneği alınmasıdır. Genellikle lokal uyuşturma altında veya ek uyuşturma gerektirmeden uygulanabilir.
Biyopsi sonucu:
- İyi huylu
- Kötü huylu
- Kanser açısından şüpheli
- Belirsiz
- Değerlendirme için yetersiz
şeklinde bildirilebilir.
Belirsiz veya yetersiz sonuç her zaman kanser anlamına gelmez. Ultrason bulgularına göre biyopsinin tekrarlanması, moleküler inceleme, takip veya tanı amacıyla ameliyat seçenekleri değerlendirilebilir.
Hangi Durumlarda Tiroid Ameliyatı Gerekebilir?
Tiroid cerrahisi şu durumlarda gündeme gelebilir:
- Tiroid kanseri tanısı
- Kanser açısından şüpheli biyopsi sonucu
- Takip sırasında büyüyen ve şüpheli özellik taşıyan nodül
- Nefes veya yutma güçlüğüne neden olan büyük guatr
- Göğüs kafesi içine uzanan guatr
- Boyunda belirgin baskı oluşturan nodül
- İlaç veya diğer yöntemlerle uygun biçimde kontrol edilemeyen hipertiroidi
- Graves hastalığı veya toksik multinodüler guatr
- Tekrarlayan ve şikâyete yol açan bazı kistik nodüller
- Hastanın bulgular değerlendirildikten sonraki bilinçli tercihi
İyi huylu, şikâyete yol açmayan ve şüpheli ultrason özellikleri bulunmayan birçok nodül ameliyatsız izlenebilir.
Tiroid Lobektomisi Nedir?
Lobektomi, tiroid bezinin nodül veya tümör bulunan yarısının çıkarılmasıdır.
Şu durumlarda değerlendirilebilir:
- Tek tarafta bulunan şüpheli nodüller
- Tanı amacıyla çıkarılması gereken belirsiz nodüller
- Seçilmiş düşük riskli tiroid kanserleri
- Tek lobda sınırlı, şikâyete yol açan iyi huylu nodüller
- Tek taraflı toksik nodül
Lobektomi sonrasında kalan tiroid dokusu bazı hastalarda vücudun ihtiyacı olan hormonu üretebilir. Ancak ameliyat sonrasında hormon düzeyleri takip edilir ve gerekli hastalarda tiroid hormonu başlanır.
Total Tiroidektomi Nedir?
Total tiroidektomi, tiroid bezinin tamamının çıkarılmasıdır.
Şu durumlarda uygulanabilir:
- Her iki tiroid lobunu ilgilendiren büyük veya çok nodüllü guatr
- Yüksek riskli veya yaygın tiroid kanseri
- Bazı Graves hastalığı vakaları
- Her iki tarafta şüpheli nodüller
- Göğüs kafesine uzanan büyük guatr
- Radyoaktif iyot tedavisi ve takip planının tüm bezin çıkarılmasını gerektirdiği durumlar
Tiroidin tamamı çıkarıldığında vücudun artık yeterli tiroid hormonu üretmesi mümkün değildir. Bu nedenle hastanın yaşam boyu tiroid hormonu kullanması gerekir.
Tiroid Kanserinde Her Zaman Tiroidin Tamamı mı Alınır?
Hayır. Tiroid kanserinde ameliyatın kapsamı kanserin türüne, büyüklüğüne, tiroid içindeki yayılımına, lenf bezlerine geçip geçmediğine ve hastanın risk özelliklerine göre belirlenir.
Seçilmiş düşük riskli ve tek lobla sınırlı kanserlerde yalnızca ilgili lobun çıkarılması yeterli olabilir. Daha yaygın veya yüksek riskli hastalıkta total tiroidektomi ve gerektiğinde lenf bezi cerrahisi uygulanabilir.
Bu kararın her hasta için ayrı verilmesi gerekir.
Boyun Lenf Bezlerinin Alınması Gerekir mi?
Tiroid kanseri boyundaki lenf bezlerine yayılabilir. Ultrason, muayene veya biyopsiyle hastalık saptanan lenf bezleri, tiroid ameliyatıyla birlikte çıkarılabilir.
Lenf bezlerinin bulunduğu bölgeye göre:
- Santral boyun diseksiyonu
- Lateral boyun diseksiyonu
uygulanabilir.
Her tiroid kanseri hastasında boyundaki bütün lenf bezlerinin alınması gerekmez. İşlemin kapsamı hastalığın görüldüğü bölgelere göre planlanmalıdır.
Göğüs Kafesine Uzanan Guatr Ameliyat Edilebilir mi?
Bazı büyük guatrlar göğüs kemiğinin arkasına doğru büyüyebilir. Buna retrosternal veya substernal guatr denir.
Bu hastalarda bilgisayarlı tomografiyle tiroidin soluk borusu, yemek borusu ve göğüs içindeki damarlarla ilişkisi değerlendirilir. Guatrların önemli bir bölümü boyundan yapılan kesiyle çıkarılabilir. Ancak çok ileri göğüs içi uzanımı bulunan seçilmiş hastalarda göğüs cerrahisinin desteği gerekebilir.
Hipertiroidide Ameliyat Ne Zaman Düşünülür?
Graves hastalığı, toksik nodül ve toksik multinodüler guatr tiroid hormonunun fazla üretilmesine neden olabilir.
Tedavide hastaya göre:
- İlaç
- Radyoaktif iyot
- Cerrahi
seçenekleri değerlendirilebilir.
Büyük guatr, baskı şikâyetleri, şüpheli nodül, ilaç tedavisine rağmen kontrol güçlüğü veya diğer tedavilere uygun olmama durumunda ameliyat gündeme gelebilir.
Hipertiroidisi bulunan hastanın ameliyat öncesinde hormon düzeylerinin güvenli aralığa getirilmesi önemlidir.
Tiroid Ameliyatında Ses Sinirleri Neden Önemlidir?
Tiroid bezinin arkasından, ses tellerinin hareketini sağlayan sinirler geçer. Bu sinirlere rekürren laringeal sinir adı verilir.
Sinirin ameliyat sırasında gerilmesi veya etkilenmesi geçici ya da nadiren kalıcı ses kısıklığına yol açabilir. Her iki taraftaki sinirin etkilenmesi nefes alma problemi oluşturabilir.
Ameliyat sırasında sinirlerin anatomik olarak görülüp korunması temel cerrahi prensiptir. Sinir monitörizasyonu seçilmiş ameliyatlarda sinir fonksiyonu hakkında ek bilgi sağlayabilir; ancak tek başına sinir hasarını tamamen önleyen bir yöntem değildir.
Ameliyat öncesinde ses kısıklığı bulunan, daha önce boyun ameliyatı geçiren veya ileri hastalığı olan kişilerde ses tellerinin değerlendirilmesi gerekebilir.
Paratiroid Bezleri ve Kalsiyum Düzeyi
Paratiroid bezleri, tiroidin arka bölümünde bulunan ve kandaki kalsiyum düzeyini düzenleyen küçük bezlerdir. Tiroid ameliyatı sırasında bu bezlerin ve kan dolaşımlarının korunması gerekir.
Özellikle total tiroidektomi sonrasında paratiroid bezlerinin geçici olarak yavaş çalışmasına bağlı kalsiyum düşüklüğü görülebilir.
Belirtileri şunlardır:
- Ağız çevresinde uyuşma
- El ve ayak parmaklarında karıncalanma
- Kas krampları
- İleri durumlarda kasılmalar
Gerekli hastalarda kalsiyum ve D vitamini desteği verilir. Bu durum çoğunlukla geçicidir ancak nadiren kalıcı olabilir.
Tiroid Ameliyatının Diğer Riskleri Nelerdir?
Tiroid ameliyatının başlıca riskleri şunlardır:
- Kanama ve boyunda kan birikmesi
- Solunum yoluna baskı
- Ses kısıklığı veya ses değişikliği
- Kalsiyum düşüklüğü
- Enfeksiyon
- Yara iyileşmesi sorunları
- Boyunda uyuşukluk veya gerginlik
- İz kalması
- Yeniden ameliyat gereksinimi
- Anesteziye bağlı komplikasyonlar
Ameliyat sonrasında boyunda hızla artan şişlik, nefes darlığı veya belirgin ses değişikliği gelişmesi acil değerlendirme gerektirir.
Ameliyat Sonrasında Tiroid İlacı Kullanılır mı?
Total tiroidektomi sonrasında yaşam boyu tiroid hormonu kullanılması gerekir.
Lobektomi sonrasında ise her hastada ilaç gerekmeyebilir. Kalan tiroid dokusunun yeterli hormon üretip üretmediği kan testleriyle takip edilir.
Tiroid kanseri hastalarında kullanılacak hormon dozu yalnızca eksik hormonu yerine koymak için değil, hastalığın risk durumuna göre TSH düzeyini belirli bir aralıkta tutmak amacıyla da düzenlenebilir.
Radyoaktif İyot Tedavisi Her Hastaya Gerekir mi?
Hayır. Tiroid kanseri ameliyatından sonra radyoaktif iyot gereksinimi:
- Kanserin türü
- Tümörün büyüklüğü
- Tiroid dışına yayılım
- Lenf bezi tutulumu
- Uzak metastaz
- Ameliyat sonrası risk değerlendirmesi
dikkate alınarak belirlenir.
Düşük riskli birçok hastada radyoaktif iyot gerekli olmayabilir. Karar endokrinoloji ve nükleer tıp değerlendirmesiyle birlikte verilmelidir.
Ameliyat Sonrası Takip
Takip planı ameliyatın nedeni ve patoloji sonucuna göre değişir.
Takipte kullanılabilecek yöntemler şunlardır:
- TSH ve tiroid hormonu ölçümleri
- Kalsiyum ve paratiroid hormonu kontrolleri
- Boyun ultrasonografisi
- Tiroid kanserinde tiroglobulin veya uygun diğer belirteçler
- Gerekli hastalarda radyoaktif iyot görüntülemesi
- Ses ve yutma fonksiyonunun değerlendirilmesi
İlaç dozunun hastanın kendi kararıyla değiştirilmemesi gerekir.
İkinci Görüş İçin Başvuru
Tiroid veya guatr ameliyatı önerilen hastaların ikinci görüş alması doğaldır.
Değerlendirmeye gelirken mümkünse şu belgelerin getirilmesi yararlı olur:
- Tiroid ve boyun ultrasonografisi
- İnce iğne biyopsisi sonucu
- Patoloji preparatları ve varsa parafin bloklar
- TSH, serbest T4 ve diğer kan sonuçları
- Sintigrafi çekilmişse görüntüleri ve raporu
- Bilgisayarlı tomografi veya MR görüntüleri
- Önceki tiroid ameliyatlarına ait raporlar
- Kullanılan ilaçların listesi
- Ailedeki tiroid kanseri bilgileri
Bu belgeleri birlikte değerlendirerek ameliyatın gerçekten gerekli olup olmadığına, yalnızca bir lobun mu yoksa tiroidin tamamının mı çıkarılması gerektiğine ve lenf bezi cerrahisine ihtiyaç bulunup bulunmadığına ilişkin görüş bildiriyorum.
Sık Sorulan Sorular
Her tiroid nodülü ameliyat edilir mi?
Hayır. İyi huylu, şikâyete yol açmayan ve şüpheli ultrason özelliği taşımayan birçok nodül düzenli olarak takip edilebilir.
Guatr kanser midir?
Guatr, tiroid bezinin büyümesini ifade eder ve tek başına kanser anlamına gelmez. Guatrın içinde bulunan nodüller kanser riski açısından ayrıca değerlendirilir.
Tiroid biyopsisi kanseri yayar mı?
Uygun teknikle yapılan ince iğne biyopsisi, tiroid nodüllerinin değerlendirilmesinde standart ve güvenilir bir yöntemdir. Kanseri yaydığına ilişkin bilimsel bir kanıt bulunmamaktadır.
Tiroid ameliyatından sonra ses değişir mi?
Geçici ses kısıklığı veya seste değişiklik görülebilir. Kalıcı sinir hasarı daha seyrektir. Risk, ameliyatın kapsamına ve hastalığın özelliklerine göre değişir.
Tiroidin tamamı alınırsa kilo alınır mı?
Tiroid hormonu uygun dozda kullanıldığı ve hormon düzeyi normal aralıkta tutulduğu sürece, yalnızca tiroidin alınmış olması zorunlu olarak kilo alınacağı anlamına gelmez.
Ameliyattan sonra ömür boyu ilaç kullanılır mı?
Total tiroidektomi sonrasında evet. Lobektomi sonrasında ise kalan tiroid dokusu yeterli hormon üretebilir; ilaç gereksinimi kan testleriyle belirlenir.
Tiroid kanserinde lenf bezleri mutlaka alınır mı?
Hayır. Lenf bezi cerrahisi, hastalık saptanan veya cerrahi olarak çıkarılması gerekli görülen bölgelere göre planlanır.
Büyük guatr ameliyatında göğüs kemiği açılır mı?
Göğüs kafesine uzanan guatrların çoğu boyundan çıkarılabilir. Göğüs kemiğinin açılması yalnızca seçilmiş ileri vakalarda gerekebilir.
Muayene ve Randevu
Muayenede ultrason, biyopsi ve hormon sonuçlarını birlikte değerlendiriyor; ameliyatın gerekli olup olmadığını, cerrahinin kapsamını ve ameliyat dışındaki seçenekleri hastam ve yakınlarıyla ayrıntılı olarak konuşuyorum.
Ameliyatın gerekli görülmesi halinde işlem, hastanın tıbbi ihtiyaçları ve tercihleri doğrultusunda uygun hastanede planlanmaktadır.
Op. Dr. Ahmet Er Genel Cerrahi Uzmanı
Muayene saatleri: Hafta içi: 09.00–18.00 Cumartesi: 09.00–15.00 Muayene öncesinde randevu alınması gerekmektedir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır. Muayene, tanı veya kişiye özel tedavi önerisinin yerini tutmaz.
Bilimsel kaynaklar:
- American Thyroid Association — Thyroid Surgeryhttps://www.thyroid.org/thyroid-surgery/
- American Thyroid Association — Thyroid Noduleshttps://www.thyroid.org/thyroid-nodules/
- American Thyroid Association — Goiterhttps://www.thyroid.org/goiter/
- National Cancer Institute — Thyroid Cancer Treatmenthttps://www.cancer.gov/types/thyroid/patient/thyroid-treatment-pdq
- NHS — Thyroid Cancer Treatmenthttps://www.nhs.uk/conditions/thyroid-cancer/treatment/