Meme Kanseri Cerrahisi
İçindekiler
- Meme Kanserinin Belirtileri Nelerdir?
- Meme Kanseri Tanısı Nasıl Konulur?
- Patoloji Sonucunda Hangi Bilgiler Önemlidir?
- Her Meme Kanseri Hastası Önce Ameliyat mı Olur?
- Meme Koruyucu Cerrahi Nedir?
- Cerrahi Sınır Nedir?
- Mastektomi Nedir?
- Meme Onarımı Yapılabilir mi?
- Onkoplastik Meme Cerrahisi Nedir?
- Sentinel Lenf Bezi Biyopsisi Nedir?
- Koltuk Altı Lenf Bezlerinin Tamamı Alınır mı?
- Ameliyat Sonrası Kol Şişmesi Olur mu?
- Meme Kanseri Ameliyatının Riskleri Nelerdir?
- Ameliyattan Sonra Hangi Tedaviler Gerekebilir?
- Genetik Değerlendirme Ne Zaman Gündeme Gelir?
- İkinci Görüş İçin Başvuru
- Sık Sorulan Sorular
- Muayene ve Randevu
Meme kanseri tanısı alan birçok hastanın ilk kaygısı memesinin tamamen alınıp alınmayacağıdır. Günümüzde her meme kanseri hastasına aynı ameliyat uygulanmaz. Tümörün büyüklüğü ve yerleşimi, meme dokusuyla oranı, lenf bezlerinin durumu, tümörün biyolojik özellikleri ve hastanın tercihleri birlikte değerlendirilir.
Amacım yalnızca tümörü çıkarmak değil; onkolojik güvenliği ön planda tutarken mümkün olan hastalarda meme dokusunu ve yaşam kalitesini korumaktır. Tedavi planını hastamla açık biçimde konuşur, seçeneklerin yararlarını ve sınırlarını birlikte değerlendiririm.
Meme Kanserinin Belirtileri Nelerdir?
Meme kanseri erken dönemde hiçbir belirti vermeyebilir ve tarama sırasında saptanabilir. Bu nedenle düzenli kontrol ve yaşa uygun görüntüleme önemlidir.
Değerlendirilmesi gereken başlıca değişiklikler şunlardır:
- Memede veya koltuk altında ele gelen kitle
- Memenin büyüklüğünde veya şeklinde değişiklik
- Meme cildinde çekilme veya çukurlaşma
- Meme başında içeri çekilme
- Meme başından kanlı veya kendiliğinden gelen akıntı
- Meme cildinde kızarıklık, kalınlaşma veya portakal kabuğu görünümü
- Meme başı veya çevresinde iyileşmeyen yara ve kabuklanma
- Tek memede açıklanamayan şişlik
- Geçmeyen ve belirli bir bölgede hissedilen ağrı
Meme kitlelerinin önemli bir bölümü iyi huyludur. Ancak yeni fark edilen her kitle ve kalıcı değişiklik hekim tarafından değerlendirilmelidir. Yakın zamanda normal mamografi çekilmiş olması da yeni gelişen bir bulgunun incelenmesine engel değildir.
Meme Kanseri Tanısı Nasıl Konulur?
Değerlendirme hastanın yaşı, şikâyeti, aile öyküsü ve muayene bulgularına göre planlanır.
Kullanılabilecek başlıca yöntemler şunlardır:
- Klinik meme ve koltuk altı muayenesi
- Mamografi
- Meme ultrasonografisi
- Seçilmiş hastalarda meme manyetik rezonans görüntülemesi
- Kalın iğne biyopsisi
- Şüpheli lenf bezinden biyopsi
- Hastalığın evresine göre ilave görüntülemeler
Kesin tanı biyopsi ve patolojik incelemeyle konulur. Bir meme kitlesinin yalnızca görüntüsüne bakılarak kanser olup olmadığına kesin karar verilmemelidir.
Patoloji Sonucunda Hangi Bilgiler Önemlidir?
Meme kanseri tek tip bir hastalık değildir. Patoloji raporunda tümörün türü ve hücresel özellikleriyle birlikte tedaviyi etkileyen biyolojik belirteçler değerlendirilir.
Bunlar arasında:
- Östrojen reseptörü
- Progesteron reseptörü
- HER2 durumu
- Ki-67 çoğalma indeksi
- Tümörün derecesi
- Gerektiğinde diğer moleküler incelemeler
bulunabilir.
Bu bilgiler ameliyatın kapsamını, kemoterapi, hormon tedavisi, hedefe yönelik tedavi veya immünoterapi gereksinimini etkileyebilir.
Her Meme Kanseri Hastası Önce Ameliyat mı Olur?
Hayır. Bazı hastalarda tedavi doğrudan ameliyatla başlarken, bazı hastalarda önce kemoterapi veya hedefe yönelik ilaç tedavileri uygulanabilir. Buna neoadjuvan tedavi denir.
Ameliyat öncesi tedavi:
- Tümörü küçültmek
- Meme koruyucu cerrahiyi mümkün hale getirmek
- Koltuk altındaki hastalığı azaltmak
- Tümörün tedaviye verdiği yanıtı görmek
- Hastalığın biyolojik davranışına uygun sistemik tedaviyi erken başlatmak
amacıyla uygulanabilir.
Tedavi sırası; genel cerrahi, medikal onkoloji, radyasyon onkolojisi, radyoloji ve patoloji değerlendirmesiyle belirlenmelidir.
Meme Koruyucu Cerrahi Nedir?
Meme koruyucu cerrahide tümör, çevresinde güvenli miktarda sağlıklı meme dokusuyla birlikte çıkarılır; memenin geri kalan bölümü korunur. Bu işlem lumpektomi veya parsiyel mastektomi olarak da adlandırılabilir.
Meme koruyucu cerrahinin uygunluğu şu etkenlere bağlıdır:
- Tümörün memedeki büyüklüğü ve yeri
- Tümörün meme hacmine oranı
- Memede tek veya birden fazla odak bulunması
- Güvenli cerrahi sınır elde edilebilmesi
- Radyoterapi uygulanabilirliği
- Hastanın genel durumu ve tercihi
Meme koruyucu ameliyattan sonra çoğu hastada kalan meme dokusuna radyoterapi uygulanması gerekir. Uygun erken evre hastalarda meme koruyucu cerrahi ve radyoterapiyle elde edilen yaşam sonuçları, mastektomiyle karşılaştırılabilir düzeydedir.
Cerrahi Sınır Nedir?
Meme koruyucu cerrahide çıkarılan dokunun kenarlarında tümör hücresi bulunup bulunmadığı patolog tarafından incelenir. Bu alanlar cerrahi sınır olarak adlandırılır.
Cerrahi sınırda hastalık saptanırsa kalan meme dokusunda tümör bulunma ihtimali nedeniyle ek bir cerrahi işlem gerekebilir. Bu işlem sınırın yeniden çıkarılması şeklinde yapılabileceği gibi bazı durumlarda mastektomi de gündeme gelebilir.
Mastektomi Nedir?
Mastektomi, meme dokusunun tamamının çıkarılmasıdır. Her meme kanseri hastasında gerekli değildir.
Mastektomi şu durumlarda değerlendirilebilir:
- Tümörün meme hacmine göre büyük olması
- Memede birbirinden uzak birden fazla tümör odağı bulunması
- Meme koruyucu ameliyatla güvenli cerrahi sınır elde edilememesi
- Radyoterapinin uygulanamaması
- Daha önce aynı bölgeye radyoterapi alınmış olması
- Bazı kalıtsal gen değişikliklerinin bulunması
- Hastanın seçenekler anlatıldıktan sonra mastektomiyi tercih etmesi
Cilt koruyucu veya meme başı koruyucu mastektomi bazı hastalarda uygulanabilir. Ancak bu yöntemlerin uygunluğu tümörün yeri, cilt ve meme başıyla ilişkisi ve planlanan rekonstrüksiyona göre belirlenir.
Mastektomi yapılması, hastanın kesin olarak radyoterapiye ihtiyaç duymayacağı anlamına gelmez. Radyoterapi kararı tümörün evresi ve patoloji sonucuna göre verilir.
Meme Onarımı Yapılabilir mi?
Mastektomi sonrasında meme şeklinin yeniden oluşturulmasına meme rekonstrüksiyonu denir. Rekonstrüksiyon:
- Kanser ameliyatıyla aynı seansta
- Tedaviler tamamlandıktan sonra ileri bir tarihte
yapılabilir.
Onarımda implant veya hastanın kendi dokuları kullanılabilir. Hangi yöntemin uygun olduğu kanserin özellikleri, radyoterapi gereksinimi, hastanın genel sağlık durumu ve kişisel tercihleri değerlendirilerek belirlenir.
Rekonstrüksiyon düşünülüyorsa meme cerrahisi ve plastik cerrahi planlamasının ameliyattan önce birlikte yapılması önemlidir. Rekonstrüksiyon istememek de hastanın doğal ve geçerli bir tercihidir.
Onkoplastik Meme Cerrahisi Nedir?
Onkoplastik cerrahi, tümörün onkolojik kurallara uygun biçimde çıkarılmasıyla memenin şeklinin korunmasına yönelik teknikleri bir araya getirir.
Özellikle meme dokusundan daha geniş bir bölümün çıkarılması gereken hastalarda kalan dokunun yeniden şekillendirilmesiyle belirgin çökme ve asimetrinin azaltılması amaçlanabilir. Bazı hastalarda diğer memede de dengeleme işlemi gerekebilir.
Kullanılacak teknik, tümörün yerleşimine, çıkarılacak dokunun miktarına ve hastanın meme yapısına göre planlanır.
Sentinel Lenf Bezi Biyopsisi Nedir?
Meme kanserinin koltuk altına yayılımını değerlendirmek için tümör hücrelerinin ilk ulaşma olasılığı bulunan lenf bezleri belirlenir. Bunlara sentinel, yani bekçi lenf bezleri denir.
Ameliyat sırasında özel boya veya işaretleyici yöntemlerle bulunan birkaç lenf bezi çıkarılarak patolojik incelemeye gönderilir.
Sentinel lenf bezi biyopsisinin amacı, koltuk altındaki çok sayıda lenf bezini gereksiz yere çıkarmadan hastalığın yayılımı hakkında bilgi edinmektir. Böylece kol şişliği ve omuz hareketlerinde kısıtlılık gibi komplikasyonların riski azaltılabilir.
Koltuk Altı Lenf Bezlerinin Tamamı Alınır mı?
Her hastada koltuk altı lenf bezlerinin geniş biçimde çıkarılması gerekmez. Sentinel lenf bezlerinde hastalık saptansa bile tümörün özelliklerine, yapılan meme ameliyatına ve uygulanacak radyoterapiye göre bazı hastalarda ek lenf bezi ameliyatı yapılmayabilir.
Koltuk altı lenf bezlerinin daha geniş kapsamda çıkarıldığı aksiller diseksiyon şu durumlarda gerekli olabilir:
- Koltuk altında belirgin veya yaygın hastalık bulunması
- İğne biyopsisiyle lenf bezi tutulumunun doğrulanması
- Ameliyat öncesi tedaviden sonra koltuk altında hastalık kalması
- Sentinel lenf bezi sonucunun ve diğer tedavi özelliklerinin bunu gerektirmesi
Karar her hasta için ayrı verilmelidir.
Ameliyat Sonrası Kol Şişmesi Olur mu?
Lenf bezlerine yönelik işlemlerden sonra lenfödem adı verilen kol şişliği gelişebilir. Risk, sentinel lenf bezi biyopsisinde aksiller diseksiyona göre daha düşüktür ancak tamamen sıfır değildir.
Kolda şişme, ağırlık hissi, gerginlik veya hareket kısıtlılığı gelişirse erken değerlendirme önemlidir. Egzersiz, fizyoterapi, cilt bakımı ve gerektiğinde lenfödem tedavileri kullanılabilir.
Hastanın ameliyat sonrasında kol ve omuz hareketlerini koruyacak egzersizler konusunda bilgilendirilmesi gerekir.
Meme Kanseri Ameliyatının Riskleri Nelerdir?
Her cerrahi girişimde olduğu gibi meme kanseri ameliyatında da bazı riskler bulunur:
- Kanama
- Enfeksiyon
- Yara iyileşmesinde gecikme
- Cilt altında sıvı birikmesi
- Uyuşukluk ve his değişiklikleri
- Omuz hareketlerinde kısıtlılık
- Meme şeklinde değişiklik veya asimetri
- Lenfödem
- Ek cerrahi işlem gerektiren pozitif cerrahi sınır
- Anesteziye bağlı komplikasyonlar
Riskler yapılacak ameliyatın kapsamına, lenf bezi işlemine ve hastanın genel sağlık durumuna göre değişir.
Ameliyattan Sonra Hangi Tedaviler Gerekebilir?
Ameliyat sonrası tedavi yalnızca tümörün büyüklüğüne göre belirlenmez. Patoloji sonucu ve tümörün biyolojik özellikleri birlikte değerlendirilir.
Hastaya göre şu tedavilerden biri veya birkaçı uygulanabilir:
- Radyoterapi
- Kemoterapi
- Hormon tedavisi
- HER2’ye yönelik tedaviler
- İmmünoterapi
- Diğer hedefe yönelik tedaviler
Her meme kanseri hastasının kemoterapi alması gerekmez. Tedavi planı medikal onkoloji ve radyasyon onkolojisiyle birlikte hazırlanmalıdır.
Genetik Değerlendirme Ne Zaman Gündeme Gelir?
Meme kanserlerinin çoğu kalıtsal değildir. Ancak bazı hastalarda genetik danışmanlık ve test gerekebilir.
Özellikle şu durumlarda değerlendirme yapılabilir:
- Genç yaşta meme kanseri tanısı
- Ailede çok sayıda meme veya yumurtalık kanseri
- Erkek meme kanseri öyküsü
- Her iki memede kanser
- Bazı özel tümör özellikleri
- Ailede bilinen kalıtsal kanser gen değişikliği
Genetik test kararı yalnızca ameliyat seçimini değil, hastanın ve ailesinin gelecekteki takip planını da etkileyebilir. Bu nedenle test öncesinde genetik danışmanlık alınması önemlidir.
İkinci Görüş İçin Başvuru
Meme kanseri tanısı alan hastanın ameliyat türü ve tedavi sırası hakkında ikinci görüş alması doğaldır.
Değerlendirmeye gelirken mümkünse şu belgelerin getirilmesi yararlı olur:
- Mamografi görüntüleri ve raporu
- Meme ve koltuk altı ultrasonografisi
- Meme MR görüntüleri ve raporu
- Patoloji raporu, preparatlar ve varsa parafin bloklar
- Östrojen, progesteron, HER2 ve Ki-67 sonuçları
- Yapılmışsa evreleme görüntülemeleri
- Uygulanan kemoterapi veya diğer tedavilere ait belgeler
- Ailedeki kanser öyküsüne ilişkin bilgiler
- Kullanılan ilaçların listesi
Bu belgeleri birlikte değerlendirerek tedavinin ameliyatla mı başlaması gerektiği, meme koruyucu cerrahinin mümkün olup olmadığı ve koltuk altına hangi işlemin uygulanacağı hakkında görüş bildiriyorum.
Sık Sorulan Sorular
Meme kanserinde meme mutlaka alınır mı?
Hayır. Uygun hastalarda tümör çevresindeki sağlıklı dokuyla birlikte çıkarılarak memenin geri kalanı korunabilir. Karar tümörün büyüklüğü, yerleşimi, meme hacmi ve radyoterapi uygulanabilirliğine göre verilir.
Meme koruyucu ameliyat güvenli midir?
Meme koruyucu cerrahiye uygun erken evre hastalarda, ameliyatın gerekli radyoterapiyle tamamlanması halinde yaşam sonuçları mastektomiyle karşılaştırılabilir düzeydedir.
Mastektomi yapılırsa kanser kesinlikle tekrarlamaz mı?
Hayır. Mastektomi memedeki tekrarlama riskini azaltabilir ancak riski tamamen ortadan kaldırmaz. Hastalığın tekrarlama olasılığı tümörün evresine ve biyolojik özelliklerine de bağlıdır.
Meme koruyucu ameliyattan sonra radyoterapi gerekir mi?
Çoğu hastada gerekir. Ancak yaş, tümör özellikleri ve diğer tıbbi faktörlere göre seçilmiş bazı hastalarda farklı kararlar alınabilir.
Her hastanın koltuk altındaki lenf bezleri alınır mı?
Hayır. Birçok hastada yalnızca sentinel lenf bezleri değerlendirilir. Bazı seçilmiş hastalarda lenf bezi ameliyatı yapılmaması da mümkün olabilir.
Ameliyat sırasında meme onarımı yapılabilir mi?
Uygun hastalarda mastektomiyle aynı seansta rekonstrüksiyon yapılabilir. Bazı hastalarda ise onarımın daha sonraki bir tarihte yapılması daha uygun olabilir.
Kemoterapi her zaman ameliyattan sonra mı verilir?
Hayır. Tümörün evresi ve biyolojik özelliklerine göre kemoterapi ameliyattan önce veya sonra uygulanabilir. Her hastanın kemoterapi alması gerekmez.
Erkeklerde meme kanseri görülür mü?
Evet. Kadınlara göre çok daha seyrek görülse de erkeklerde de meme kanseri gelişebilir. Erkekte meme kitlesi, meme başında çekilme veya kanlı akıntı değerlendirilmelidir.
Muayene ve Randevu
Muayenede hastalığa ait görüntüleri ve patoloji sonuçlarını birlikte değerlendiriyor; tedavinin sırasını, meme koruyucu cerrahi olasılığını, lenf bezlerine yönelik işlemleri ve ameliyat sonrası süreci hastam ve yakınlarıyla ayrıntılı olarak konuşuyorum.
Ameliyatın gerekli görülmesi halinde işlem, hastanın tıbbi ihtiyaçları ve tercihleri doğrultusunda uygun hastanede planlanmaktadır.
Op. Dr. Ahmet Er Genel Cerrahi Uzmanı
Muayene saatleri: Hafta içi: 09.00–18.00 Cumartesi: 09.00–15.00 Muayene öncesinde randevu alınması gerekmektedir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır. Muayene, tanı veya kişiye özel tedavi önerisinin yerini tutmaz.
Bilimsel kaynaklar:
- National Cancer Institute — Breast Cancer Surgeryhttps://www.cancer.gov/types/breast/treatment/surgery
- National Cancer Institute — Breast Cancer Treatmenthttps://www.cancer.gov/types/breast/treatment
- National Cancer Institute — Breast Cancer Signs and Symptomshttps://www.cancer.gov/types/breast/symptoms
- American Cancer Society — Surgery and Other Procedures for Breast Cancerhttps://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/treatment/surgery-for-breast-cancer.html